2 maja Święto Flagi Państwowej

Poniedziałek, 2 maj 2011

Flaga Narodowa.

Historia polskich barw narodowych sięga wczesnego średniowiecza. To właśnie wtedy po zakończeniu rozbicia dzielnicowego i zjednoczeniu ziem polskich powstała chorągiew Królestwa Polskiego. Był nią biały orzeł na czerwonym tle. Kolory te po raz pierwszy zostały uznane za barwy narodowe 3 maja 1792 r. - w pierwszą rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja. Podczas  jej uroczystych obchodów w całym kraju targanym rozbiorami panował podniosły nastrój. Kobiety zakładały wtedy białe suknie , które specjalnie na tę okazję ozdabiały czerwonymi wstęgami. Wtedy jednak narodową barwą nie była klasyczna czerwień, lecz nieco ciemniejszy karmazyn. Te same kolory towarzyszyły też powstańcom listopadowym. Ci, zbrojnie przeciwstawiając się rosyjskiemu panowaniu na polskich ziemiach, również walczyli pod biało-czerwonymi sztandarami. Mówili wtedy, że biel symbolizuje wolność, o którą przyszło im walczyć, a karmazyn - krew, którą przelewali.

W rzeczywistości w 1831 r. Sejm Królestwa Polskiego przyjął te barwy, by stworzyć wśród żołnierzy poczucie braterstwa oraz przybliżyć im prawdziwy cel walk - jedność narodową. Kolejne regulacje prawne dotyczące polskich barw narodowych podjął w 1919 r.  Sejm Ustawodawczy, tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości 1 sierpnia uchwalił on ustawę , zgodnie z którą barwami rzeczpospolitej był kolor biały (u góry)  i czerwony (na dole). Później doprecyzowano, że kolor czerwony powinien mieć karmazynowy odcień. Jednak już w 1927 r. z powodu dużych kosztów barwników karmazyn zamieniono na cynober - barwę podobną, lecz nieco mniej intensywną. Ostateczny kolor i kształt flaga uzyskała w 1980 r. ustawa z 31 stycznia o godle , barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej bardzo jasno sprecyzowała, jak powinna wyglądać i jakie mieć kolory. Flaga powinna być więc prostokątem podzielonym na dwa poziome pasy, biały (u góry)  i czerwony (na dole), o proporcjach boków 5 : 8. kolor biały nie jest jednak czysta bielą, lecz jej srebrnym odcieniem. Z kolei kolor czerwony jest nieco ciemniejszym odcieniem karmazynu. (Tekst Jakub Olesiak)

02 maja został ustanowiony dniem flagi.

Czy jednak  wywieszając przed naszymi domami narodowe barwy, zastanawiamy się, skąd się wzięły? Dlaczego akurat biel i czerwień? Czy tak było zawsze, od początku polskości? Czy pamiętamy, ilu naszych dzielnych rodaków musiało oddać życie, byśmy spokojnie mogli celebrować taki dzień jak dzisiejszy? Dla pokoleń naszych przodków biało - czerwona flaga była tylko marzeniem. Nieosiągalnym. Odległym.  Jeszcze nie tak dawno próbowano zastąpić ją inną, jednokolorową szturmówką wręczaną podczas uroczystości ku czci socjalistycznej ojczyzny. Ale polskie barwy przetrwały. Dzięki Polakom i ich czystym niczym biel na sztandarze sercami czerwonej, przelewanej za wolność, krwi.

Co oznaczają nasze barwy.

Biel na polskiej fladze oznacza uczciwość, lojalność, pokorę i szlachetność. Czerwień to miłość, dzielność, żarliwość i poświęcenie. Niemiecki land Turyngia i Hiszpańska prowincja Kantabria mają takie same flagi jak polska flaga państwowa. Podobną do polskiej mają Czechy (różniącą się niebieskim trójkątem), Chile (różniącą się niebieskim kwadratem z gwiazdka), Grenlandia (różniącą się czerwono-białym kołem), Gibraltaru, Indonezji czerwono-biała), Monako (czerwono - biała z białym pionowym pasem po prawej stronie) i  Singapuru (różni się obecnością półksiężyca i pięciu gwiazdek).

Jak bardzo biało - czerwona.

Kolejność barw polskiej flagi nie jest stała od zawsze. Zdarzało się, że czerwień zajmowała miejsce bieli i odwrotnie. Oddzielną sprawą jest odcień czerwieni, który dopiero stosunkowo niedawno można było określić precyzyjnie, bez odwoływania się do pojęć rodem z malarstwa, jak „karmazyn”, „karmin” czy „amarant”. Ustawa z 1919 r. w żaden sposób nie precyzowała odcienia czerwieni. Tę lukę wypełniła wydana w 1921r. broszura Ministerstwa Spraw Wojskowych, w której czerwień na  fladze była „karmazynowa”. 6 lat później na mocy rozporządzenia prezydenta zmieniono odcień czerwieni na „cynober”. Flagi w obowiązującym kolorze cynobru towarzyszyły nam do 1980 r., kiedy to w ustawie z 31 stycznia czerwień flagi sprecyzowano według wzorców technicznych, które w odróżnieniu od malarskich nie podlegają „cieniowaniu”. Nie brzmi to pewnością romantycznie ale nasza flaga jest tak bardzo biało-czerwona dzięki ustaleniu odcienia „według wzoru CIELUV przy iluminacji C i geometrii pomiarowej d/O”.

Polska ma dwie flagi państwowe.

Minęły właśnie dwa lata od kiedy polską flagę może wywiesić każdy, kto chce i gdzie tylko znajdzie dla niej godne miejsce. Do 2004 r. wywieszanie flagi częściej niż podczas świąt narodowych było niezgodne z prawem. Biel i czerwień trzymały się blisko symboliki związanej z polską państwowością na długo zanim można je było nazwać symbolami narodowymi. W XIII wieku książęta piastowscy zaczęli umieszczać na tarczach herbowych białego orła na czerwonym polu. Kiedy rozbicie dzielnicowe dobiegało końca, w 1295 r., powstała taka sama dla całego państwa chorągiew Królestwa Polskiego z Orłem Białym na czerwonym tle. Biel i czerwień wkrótce przeszły również na rycerskie chorągwie i proporce. Po kilkuset latach więzienia czerwieni w herbowym tle, uczestnicy powstania listopadowego do białych kokard symbolizujących czystość dążeń narodu dodali dostojność i potęgę  czerwieni. Ale jeszcze wcześniej był w historii Polski epizod, w którym czerwień i biel wystąpiły razem. Rolę herbowego tła odegrały wówczas krwistoczerwone suknie.  3 maja 1792 r., w pierwszą rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja, niejedna patriotycznie usposobiona Polka przewiesiła przez pierś strojną karminową satynę.

Bardziej i mniej czerwona.

Kolory biały i czerwony jako barwy państwowe Polski zostały wprowadzone przez parlament 7 lutego 1831 r. Sejm Królestwa Polskiego zrobił to „zważywszy potrzebę nadania jednostajnej oznaki, pod którą winni się łączyć Polacy”. Urzędowo zatwierdzono wygląd polskiej flagi państwowej 1 sierpnia 1919 r., uchwalając ustawę o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa precyzyjnie określa wygląd chorągwi i sztandarów, flag poselstw i konsulatów, a także polskiej bandery morskiej. Wyraźnie precyzowała, ze pas górny ma być na fladze biały, a dolny czerwony. Od czasu wejścia a życie tej ustawy wygląd polskiej flagi nie zmienił w tym sensie, ze dwa równe pasy - bieli i czerwieni - niezmiennie eksponowane są w takiej samej kolejności i proporcjach. Polski orzeł, jak to wówczas określano „polski emblem”, został oficjalnie uznany w roku 1918. To właśnie z orłem wiąże się  wiele zmian, jakim podlegała druga z polskich flag państwowych, to jest ta z godłem umieszczonym w białym polu, a przeznaczona dla przedstawicielstw dyplomatycznych i używana na morzach jako polska bandera handlowa. W okresie PRL orzeł stracił koronę. Kształt orła i tarczy wprowadzony w 1955 r., jeśli nie liczyć braku korony, był identyczny jak ten który w 1927 r. zatwierdzono jako oficjalne godło II Rzeczypospolitej. Od 1989 r. orzeł na fladze państwowej eksponowanej w przedstawicielstwach dyplomatycznych i na morskich statkach handlowych znowu ma koronę. Kształt godła ostatnio zmodyfikowano w 1990 r. Flagi Polski z godłem używa się na  lądowiskach i lotniskach cywilnych do oznakowania cywilnych samolotów odbywających loty za granicę, a także w kapitanatach portów. Niedawno dołączyliśmy do takich państw, jak USA czy Szwecja, które obchodzą święto swojej flagi. Ustawa z 20 lutego 2004 r. wprowadziła Dzień Flagi Polskiej.  Obchodzony jest 2 maja, to jest w dniu, w którym w Polsce Ludowej w pośpiechu zdejmowano flagi po 1 maja, żeby nie zdążyły wprowadzić podniosłej atmosfery podczas Święta Konstytucji 3 maja. Zgodnie z projektem Senatu RP, 2 maja miał być Dniem Orła Białego. Dzień Flagi mamy w wyniku decyzji Sejmu.